[خبر مریضی دوست عزیزم داکترصاحب هاشمیان مرا متأثر ساخت و از خدای بزرگ برای این شخصیت غنیمت جامعه افغانی صحت و سلامت کامل خواهانم. به امید برگشت به خیر شان از شفاخانه و به امید بهره مند شدن مزید از نوشته های مفید و ابراز نظرهای شخصی شان]
اخیراً مطالب مهم تحقیقی پیرامون شناخت همه جانبه سید جمال الدین افغانی بقلم محترم داکتر صاحب هاشمیان درشش قسمت به نشر رسیده و در پایان قسمت ششم تحت عنوان "سیدمحمود پاچا ـ آخرین حکمران کنر" معلومات دلچسپ از چند مأخذ ارقام یافته که با ترتیب چارت شجرۀ یک قسمت از سادات کنر سلسلۀ این تحقیق به پایان رسیده است.
در ارتباط با برگشت سیدمحمود کنری به کشوراخیراً بعضی مطالب در جلد چهارم ـ بخش دوم و سوم سراج التواریخ از نظرم گذشته که خواستم بدینوسیله آنرا به حیث تکملۀ مقالۀ تحقیقی جناب داکتر صاحب هاشمیان تقدیم دارم، از اینقرار:
در صفحه 236، جلد چهارم ـ بخش دوم ضمن گزارش وقایع ماه صفر سال 1320 هجری قمری (1281 شمسی) تحت عنوان فرعی "حصول اجازت مراجعت محمود کنری" چنین آمده است:
«و هم دراین روز از عریضه و استدعای سیدمحمد[محمود] کنری و منسوبانش چنانچه گذشت، به اجازت امیر مرحوم [امیرعبدالرحمن خان] واصل موطن و مسکن خود شده و خود او اجازت مراجعت نیافته روز ذلت و عسرت به سر می برد و ایام عمرش به قریب هشتاد سال رسیده بود و خواهش عفو تقصیر و اجازت مراجعت نمود، ارقام رفت که : "سیاهۀ تعداد نفوس ذکور و اناث متعلقۀ خود را ارسال نماید که به قدر کفایت زاد و راحلۀ راه، از دولت عطا و موهبت شده، آسوده حال و فارغ بال در افغانستان بیایند".»
در صفحه 682، جلد چهارم ـ بخش دوم ضمن گزارش وقایع ماه رمضان سال 1322 قمری (1283 ش) زیرعنوان فرعی "مراجعت سیدمحمود کنری از حسن ابدال" آمده است:
«و هم دراین روز عهدنامه و عریضۀ سیدمحمود کنری که استدعای عفو تقصیر و اجازت آمدن از حسن ابدال در موطن اصلی خود کرده و آن را مصحوب [بوسیلۀ] فیض محمد خان بابکرخیل ارسال داشته بود، از شرف مطالعۀ ساطعۀ حضرت والا گزارش یافته، در شب چهارشنبه بیست و دوم رمضان فرمان اعطای دوازده هزار روپیه کله دار به نام زاد راه و کرایۀ راحلۀ او اصدار یافته امرشد که : "از کارکنان این دولت گرفته و صرف راه و ادای دین خود را نموده در کنر مراجعت کند."»
در صفحه 36، جلد چهارم ـ بخش سوم ضمن گزارش وقایع ماه جمادی الاولی سال 1323 هجری قمری (1284ش) زیر عنوان فرعی "ورود سید محمود کنری در جلال آباد" چنین آمده است:
«و هم دراین ایام سیدمحمود خان کنری که به ذریعۀ عریضه اجازت مراجعت در افغانستان خواستن و عهدنامه در قرآن مجید نوشتن و ارسال داشتن و معفو و مجاز گشتن و دوازده هزار روپیۀ کله دار از دولت موهبت یافتن او از پیش گذشت، وارد جلال آباد شده حضرت والا ازعریضۀ خود و حاکم جلال آباد بر ورود او در آنجا آگاه گشته، در روز ششم مذکور ماه جمادی الاولی، قلعۀ واقع قریۀ چپرهار میرزا محمد عظیم خان را از قلاع ضبطیۀ دولت، برای اقامت اهل و عیال و اطفال او تعیین نموده خودش را طلب کابل فرموده و بنواخت.»
امید است ذکر این مطالب در روشن شدن بعضی نکات مربوط به سید محمود پاچای کنری ممد واقع شود. (پایان)