امیرعبدالرحمن در نظر داشت تا روابط سیاسی کشور را بجای هند برتانوی با دولت انگلیس بطور مستقیم برقرار سازد و برای این منظورشهزاده نصرالله خان پسر خود را ظاهراً به دلیل اشتراک در جشن تاج پوشی ملکه ویکتوریا معه یک هیئت به دربار انگلیس فرستاد. نصرالله خان در سال 1273 شمسی (1894م) از کابل بدانسوب حرکت کرد و اولین شخصیت افغان بود که به دربار ملکه حضور یافت و با او دیدار نمود.
(عکس یادگاری شهزاده سردارنصر الله خان حین سفر در لندن که بتاریخ 15 جون 1895 در قصر "کولیرهال" لندن در یک دعوت رسمی گرفته شده و موصوف را درحال بیانیه نشان میدهد)
حین سفر نظر شهزاده را عمارتی در لندن جلب کرد و خواست وقتی به وطن برگردد، بیاد خاطرۀ این سفر نمونۀ آن عمارت را در کابل بنا کند. او نقشه آنرا با خود به وطن آورد و برطبق آن عمارت شبیه را در محلی بنا کرد که در جوار دریای کابل کمی دورت از شهر و دهنه شمالی دوه کوه آسمائی و شیردروازه در جوار "ماشینخانه" ( مقابل عمارت سره میاشت حالیه) قرار داشت. این عمارت که در دو منزل از خشت پخته اعمار گردید، به دلیل تشابه آن با عمارت اصلی در لندن به "کوتی لندنی" شهرت یافت.
بعد از اکمال تعمیر مذکور مسمی به "کوتی لندنی" گردید و بار اول به حیث مرکز اداری ماشینخانه مورد استفاده قرار گرفت و سردار محمد عمر خان ملقب به "سردار صنایع" (فرزند امیرعدالرحمن خان از بطن بی بی حلیمه) هفته یک یا دوبار به آنجا میرفت و از امور مربوطه وارسی میکرد. چون سردار موصوف چندان بکارها بلدیت نداشت، امیر حبیب الله خان سراج الملة برگد محمد سرور خان بارکزائی(برادر زاده شاغاسی شیردل خان لویناب) را در راس کار گماشت که زیر نظر سردار محمدعمر خان امور محوله را پیش ببرد و در عین زمان میرمحمد هاشم خان (بعداً وزیر مالیه در دورۀ امانی از 1301 تا 1307) را به حیث سررشته دار دفتر ماشینخانه عمومی و کمیدان نظامی کابل مقررکرد. در این وقت برگد محمد سرور خان دفتر خود را از کوتی لندنی به داخل ماشینخانه انتقال داد و کوتی لندنی به اقامتگاه چند انجنیر انگلیسی که ازطرف دولت افغانستان استخدام شده بودند و امور تخنیکی ماشینخانه را پیش می بردند، تبدیل گردید تا از یکطرف آنها در نزدیک محل کار خود باشند و ازطرف دیگر با مردم شهر کمترتماس داشته و رفت و آمد شان زیر نظر دولت صورت گیرد.
بعد از مدتی کوتی لندنی به حیث اولین محلی نشرات رادیو کابل مورد استفاده قرار گرفت که بار اول درعصرامانی بطور(گوشکی) برای شهرکابل نشرات خود را از آنجا آغاز کرد. سپس کوتی لندنی برای تجمعات ادبی و فرهنگی اختصاص یافت و مدت کوتاه به حیث کافه ـ رستورانت نیز استفاده شد. در سالهای 1340 کوتی لندنی را تخریب کردند و تاهنوز جایش خالی است و دلیل تخریب آن نیزمعلوم نشد، ظاهراً به دلیل فرسودگی و اما و یا ....؟
نمای عمومی ماشینخانه و کوتی لندنی که از سمت کوه شیردروازه گرفته شده و در انتهای آن قسمتی از "ده افغانان" و بالا کوه و نیزعمارات ارگ شاهی به نظر میرسد. این عکس در اواخر دورۀ امانی گرفته شده و پل مشهور "هارتل" با چهار میناره آن در عکس دیده میشود.
قرارگاه عسکری دروازه ورودی به داخل ماشینخانه (فابریکه عسکری)
"رادیو کابل":
ورود اولین استیشن رادیو با دسته متخصصین و میخانیک ها تحفۀ حکومت فیدرالی شوروی روسیه و یا به نظر یعضی ها تحفه ملت و دولت آلمان برای ملت افغانستان بود که بتاریخ 27 اسد سال 1299 ش (18 آگست 1920 م) در عهد امانی بطور امتحانی شروع بکار کرد. اولین کارگر افغان که در کابل بدستگاه رادیو تلگراف مصروف خدمت شد، تورانشاه از منسوبین ماشینخانه عمومی کابل بود. درسال 1304 ش یک جوان افغان بنام عطا الله به خاطر آموزش تخنیک رادیو به آلمان اعزام گردید که سال بعد با چند تن متخصص آلمانی و دو دستگاه فرستندۀ رادیو دوباره به کشور برگشت و آنها کار نصب ستدیو و مرسلۀ آنرا آغاز نمودند. در سال 1306 ش رادیو تمام مراحل تخنیکی و قانونی خود را طی کرد و در همین سال به اساس نظامنامۀ خاص نشرات خود را از عمارت "کوتی لندنی" شروع کرد. پخش ساز و سرود و نشر اخبار قسمت مهم نشرات رادیو را تشکیل میداد و اولین مدیر آن محمد محسن نام داشت. استاد قاسم، استاد غلام حسین، استاد نتو، قربان علی ربابی و دیگران در آن آواز میخواندند و ساز می نواختند. درسالهای 1306 و 1307 ش دراطراف و اکناف شهر کابل بلندگوها (لودسپیکر) نصب گردیدند و نخست تعداد کمی رادیو های بطری دار به منازل شخصیت های سرشناس درشهر کابل امتحاناً توزیع شد که در ظرف یک سال تعداد آن به بیش از هزار پایه رسید، البته در پهلوی آن یکنوع رادیوهای "گوشکی کرستالی" نیز بود که قیمت آن بسیار کم و به برق یا بطری ضرورت نداشت. ازطرف شب خبرها بطور ابتدائی و امتحانی نشر میگردید و اولین نطاق خبرهای رادیو کابل عبدالجبار سرمحرر جریده امان افغان و دیگر غلام سرورمتخلص به "گویا اعتمادی" (نواسه سردارعبدالقدوس خان اعتمادالدوله) بود.
در دوره اغتشاش سال 1307 و 1308 ش نشرات رادیو متوقف گردید و اما دستگاه رادیو کابل از سال 1309 تا 1318 با برنامه های خاص درایام اعیاد و لویه جرگه ها و ایام جشن استرداد استقلال از طریق لود سپیکر ها موسیقی و اخبار را پخش میکرد. رادیو کابل تا سال 1318 مرکز مشخص نداشت و درایام جشن درعمارت وزارت فواید عامه متصل سمت شمال چمن حضوری (منطقه جشن) ازیک اتاق استفاده میکرد. ازآن به بعد رادیو کابل نشرات خود را نخست بطور امتحانی و درسال 1319 به نشرات رسمی آغاز کرد و دراین دوره درساحۀ پل باغ عمومی کابل عمارت جدید برای دستگاه رادیو و ادارۀ نشرات آن در جوار وزارت مخابرات بنا گذاشته شد. امور نشراتی رادیو مربوط ریاست مستقل مطبوعات و امور تخنیکی و فنی آن مربوط وزارت مخابرات بود. صلاح الدین خان سلجوقی رئیس مستقل مطبوعات و رحیم الله خان وزیر مخابرات در راس امور و درتحت هدایت سردارمحمد نعیم خان وزیرمعارف ومعاون اول صدارت اجرای وظایف مینمودند. عبدالهادی خوژمن و پاینده محمد خان زهیر نطاقان پشتو و غلام عمرشاکر نطاق دری در قسمت خبرها بودند و در امور موسیقی استاد قاسم و استا دغلام حسین بحیث مشاورین و معلمین آواز خوانی و نغمه سازی خدمت زیاد نمودند. استاد عبدالغفور برشنا مشاور عمومی رادیو بود و مدیر نشرات رادیو در اول استاد غلام سرور گویا و بعد محمد عثمان صدقی و نجف علی نباتی معاون نشرات دری بودند. خبرها از طرف آژانس باختر و مضامین و مقالات علمی و ادبی ازطرف هیئت ریاست مستقل مطبوعات و مسایل سیاسی ازطرف وزارت خارجه بررسی میگردید و دراین دوره همه برنامه بطور زنده و مستقیم پخش می شد، زیرا دستگاه ضبط صورت "ریکادر" وجود نداشت.
در آغاز دوره صدارت محمد داؤد خان تصمیم گرفته شد تا نام "رادیو کابل" به "رادیو افغانستان" تبدیل و کوشش شود تا با اعمار یک دستگاه قوی و جدید آواز رادیو به سراسر کشور برسد. برای این منظور عمارت جدید و بسیار مجهز برای رادیو افغانستان در جوار سرک عمومی در کارته حالیه وزیر اکبر خان متصل به سفارت امریکا به کمک دولت آلمان و همکاری متخصصیان آن کشور ساخته شد که تاحال پابرجاست.
Top of Form