در مقاله قبلی که تحت عنوان "متن مکمل بیانیۀ خطاب به مردم افغانستان" از این قلم به نشر رسید، وعده کردم که در قسمت دوم آن مقطوعه روز نامه جمهوریت را به حیث یک سند معتبر تاریخی ارائه دارم تا کسانیکه خواهان تحقیق و تدقیق مزید روی محتوای این بیانیه باشند، به استناد آن موضوع را بررسی نمایند. در مقالۀ قبلی از دو متن یکی از محترم داکتر حسن شرق و دیگر از محترم انجنیر محمد کریم عطائی نام برده شد که هردو متن یک قسمت موضوع را احتوا کرده و از نشریک قسمت مهم دیگر آن به دلائلی صرف نظر گردیده است، خاصتاً چند صفحه اول بیانیه که به شرح اوضاع کشور قبل از کودتای 26 سرطان 1352 اختصاص دارد و در حقیقت به این سؤال جواب میگوید که چرا کودتا یا بزعم آنها "انقلاب" برای نجات کشور یک امر لازمی بود.
در یک سند تاریخی هرگاه دستکاری، تزئید و یا تنقیص کلمات، عبارات و یا حذف بعضی جملات یا پراگرافها صورت گیرد(بامورد و یا بیمورد)، اینکار به اصالت سند صدمه بزرگ میرساند و موجب تحریف قضایا و چگونگی حوادث و رویدادهای تاریخی میگردد. در بعضی مواقع یک محقق میتواند از بعضی قسمت های یک سند تاریخی استفاده کرده و آنرا با امانتداری کامل اقتباس کند، به شرطیکه واضح سازد که در فلان قسمت سند اینطور آمده است و آن مطلب را در بین "ناخنک" گنجانیده و مأخذ آنرا با قید صفحه دقیقاً بیان کند.
محترم انجنیر عطائی در "رسالۀ 26 سرطان1352 " خود با ذکر این جمله : «بعد از یک تحلیل همه جانبه از اوضاع جاری کشور در ساحات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی افغانستان، مؤسس جمهوریت بیانیۀ خویش را چنین ادامه دادند:» به انصراف از ذکر آن قسمت رفع مسئولیت داده و اما در چند جای دیگر کم و کاستی های در متن (تزئید و تنقیص کلمات و حتی یکی دو جمله) دیده میشود. برعکس در متن محترم داکتر شرق هیچ تذکری مبنی بر تلخیص موضوع نرفته وبا دستکاری های بیمورد و با مورد و حذف پراگرافها کار ناصواب و مغایر با شیوه های علمی و تحقیقی صورت گرفته است.
بهرحال اینک مقطوعه روزنامه با عکس محد داؤد خان که در صفحه اول آن چاپ شده است، تقدیم میگردد:
