دراین روزها خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا به یکی از داغ ترین مسائل جهان، بخصوص در بین 28 کشور عضو آن اتحادیه مبدل شده است. اکثر کسانیکه اخبار مربوط به این موضوع را از طریق رسانه ها می شنوند، از سوابق کاری و تشکیلات اتحادیه اروپا و اینکه چگونه عملیه خروج بریتانیا از این اتحادیه عملی و طی مراحل میشود، کمتر آگاهی دارند. برای روشن ساختن موضوع خواستم تا متن دو مقالۀ معلوماتی را ـ یکی تحت عنوان "آشنائی با نهادهای اتحادیه اروپا" و دیگر زیرعنوان "آنچه میخواهید در مورد خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بدانید" که هر دو در سایت فارسی/دری بی بی سی در این روزها به نشر رسیده است، با تشکر قبلی از آن سایت خدمت علاقمندان این پورتال وزین تقدیم دارم:
مقالۀ اول ـ آشنایی با نهادهای اتحادیه اروپا:
نهادهای اصلی اتحادیه اروپا شامل شورای اروپایی، پارلمان اروپا، کمیسیون اروپا و شورای وزیران میشود که بر اساس معاهدههای این اتحادیه مسئولیت اداره آن را بر عهده دارند.
شورای اروپایی
این شورا از رهبران کشورهای عضو اتحادیه اروپا، رئیس این شورا و رئیس کمیسیون اروپا تشکیل شده است. اعضای این شورا چهار بار در سال با یکدیگر دیدار میکنند تا الویتهای سیاسی و اهداف اتحادیه را مشخص کنند. رهبران اروپایی ترجیح میدهند نقش رئیس را بازی کنند و تصویر سیاستمداری که مدام در حال سفر است چندان برایشان جذاب نیست. با این حال، حد و حدود قدرت آنها بحثهایی را متوجه خود کرده.
اگر درباره این شورا خبر تهیه میکنید همیشه به دو چیز دقت کنید: یکی ـ شورای اروپایی را با شورای اروپا اشتباه نگیرید – آنها دو سازمان کاملا متفاوت اند. شورای اروپا از ۴۷ کشور قاره اروپا تشکیل شده است. این سازمان در سال ۱۹۴۹ و با هدف ترویج دموکراسی و دفاع از حقوق بشر تاسیس شد. دیگر ـ آن را با شورای اتحادیه اروپا هم نباید اشتباه گرفت – آن شورا به اجلاس وزیران دولتهای عضو اتحادیه اشاره میکند.
پارلمان اروپا
پارلمان اروپا تنها نهاد در اتحادیه اروپا است که با رای مستقیم مردم انتخاب میشود. این پارلمان از ۷۵۱ نماینده تشکیل شده که برای دورههای ۵ ساله انتخاب میشوند. سهم بریتانیا ۷۳ نماینده است. بهتر است هنگامی که درباره پارلمان اروپا صحبت میکنیم، از "بروکسل" به عنوان مترادف استفاده نکنیم. پارلمان در حقیقت در دو تالار مختلف تشکیل جلسه میدهد که یکی در بروکسل است و دیگری در استراسبورگ. نقش پارلمان اروپا به مرور زمان بیشتر شده و نمایندگان پارلمان حالا به اندازه شورای وزیران در روند قانونگذاری قدرت دارند.
یکی از تفاوتهای این پارلمان با اغلب پارلمانهای ملی این است که وزیران و نمایندگان تنها میتوانند قوانین را تصویب کنند و پیشنهاد طرح و لایحه از قدرت آنها خارج است. مسئولیت این کار بر عهده کمیسیون اروپا است که نقش بروکراسی اتحادیه را بازی میکند.
مسائل دیگری که باید در نظر بگیرید: 1 ـ در پارلمان اروپا حزب حاکم و مخالف معنی ندارد؛ 2 ـ صندلی [چوکی] نمایندگان نه بر اساس تقسیمات کشوری، بلکه بر اساس وابستگی سیاسی تعیین میشود؛ 3 ـ هفت فراکسیون سیاسی در پارلمان وجود دارد و چند نماینده هم "مستقل" عمل میکنند؛ 4 ـ رئیس پارلمان برای دورههای دو و نیم ساله انتخاب میشود.
کمیسیون اروپا
این نهاد موتور محرکه اتحادیه است و کارهای روزمره آن را انجام میدهد. کمیسیون ۲۸ عضو دارد که نمایندگان کشورهای عضو و رئیس کمیسیون را شامل میشود. مقر آن در بروکسل است و بروکراسی خود را دارد. از اعضای کمیسیون انتظار میرود که تعلقات ملی خود را کنار بگذارند و با استقلال کامل و برای منافع کل اتحادیه اروپا عمل کنند.
این کمیسیون یگانه بخش اتحادیه اروپا است که میتواند قوانین جدید پیشنهاد دهد، ولی نقشی در روند تصویب آنها بازی نمیکند. دیگر وظایف اصلی آن از این قرار است:
اجرایی کردن سیاستها و بودجه اتحادیه و نظارت بر آنها
کسب اطمینان از اعمال قوانین اتحادیه در کشورهای عضو در همکاری با دادگاه عدالت اروپا
نماینده اتحادیه اروپا در مناسبات بینالمللی – مخصوصا در مسائل مربوط به تجارت جهانی و تغییرات اقلیمی
شورای وزیران
نام رسمی این نهاد شورای اتحادیه اروپا است و از وزیران دولتهای عضو اتحادیه اروپا تشکیل میشود. بر اساس قانون، آنها تنها میتوانند پیشنهادات مطرح شده از طرف کمیسیون را بررسی کنند. موضوع مورد بحث مشخص میکند که کدام وزیران در جلسات شورا شرکت میکنند – برای مثال تجارت، محیط زیست یا کشاورزی.
شیوه تصویب قوانین به موضوع مورد بحث بستگی دارد. در موضوعاتی مانند مالیات و دفاع به اتفاق آرا نیاز هست ولی در باقی مسائل رای نمایندگان ۶۵% جمعیت اتحادیه کفایت میکند.
مقالۀ دوم ـ آنچه میخواهید در مورد خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بدانید:
بریتانیا برای خارج شدن از اتحادیه اروپا از چه مسیری خواهد گذشت؟ تکلیف قوانین اروپایی که در بریتانیا حاکم است چه میشود؟ مذاکره کنندگان اتحادیه اروپا و بریتانیا چه کسانی هستند؟
گاهشمار[تقسیم اوقات] خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا:
ژانویه [جنوری] ۲۰۱۳: دیوید کامرون، نخست وزیر وقت بریتانیا و رهبر وقت حزب محافظه کار، تحت فشار تعدادی از اعضای این حزب و در شرایطی که محبوبیت حزب استقلال بریتانیا رو به افزایش بود، گفت اگر این حزب در انتخابات سال ۲۰۱۵ پیروز شود، دولتی تشکیل خواهد داد که پیش از سال ۲۰۱۷ در مورد خروج از اتحادیه اروپا رفراندوم برگزار می کند.
فوریه [فبروری]۲۰۱۶: دیوید کامرون که حزبش در انتخابات پیروز شده بود، نتیجه مذاکرات خود را با اتحادیه اروپا اعلام کرد و ۲۳ ژوئن ۲۰۱۶ را به عنوان تاریخ همه پرسی در مورد آن تعیین کرد.
۲۳ژوئن [جون] ۲۰۱۶: همه پرسی برگزار شد. صبح روز بعد نتیجه همه را غافلگیر کرد: نزدیک ۵۲ درصد بریتانیایی ها به خروج از اتحادیه اروپا رأی دادند. ساعتی بعد از روشن شدن نتیجه آرا، دیوید کامرون اعلام کرد که از نخست وزیری بریتانیا کناره گیری خواهد کرد. اواسط ژوئیه ترزا می به عنوان رهبر جدید حزب انتخاب شد و کار خود را به عنوان نخست وزیر آغاز کرد.
۲۹ مارس [مارچ] ۲۰۱۷: بریتانیا بر اساس ماده ۵۰ پیمان لیسبون تصمیم خود به خروج از اتحادیه اروپا را رسما اعلام کرد.
۳۰ مارس ۲۰۱۷: لایحه لغو قانون عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا و قوانین ناشی از آن منتشر می شود.
۳۱ مارس ۲۰۱۷: دونالد توسک، رئیس شورای اروپا دستورالعمل مذاکرات را منتشر می کند.
۲۹ آوریل [اپریل] ۲۰۱۷: سران سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا در نشستی دستورالعمل مذاکرات را تعیین می کنند.
ماه مه ۲۰۱۷: لایحه لغو قانون عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا و قوانین ناشی از آن به پارلمان می رود.
اواخر مه/اوایل ژوئن ۲۰۱۷: مذاکرات رو در رو رسما آغاز می شود.
اواخر ۲۰۱۷: لایحه لغو قانون عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا و قوانین ناشی از آن در بخش های مختلف پارلمان بررسی می شود.
اواخر دسامبر ۲۰۱۷: میشل بارنیه، مذاکره کننده ارشد اتحادیه اروپا انتظار دارد که تا این تاریخ مذاکرات اولیه به نتیجه رسیده باشد.
اوایل سال ۲۰۱۸: قانون لغو عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا و قوانین ناشی از آن احتمالا به امضای ملکه می رسد.
اواسط ۲۰۱۸: پارلمان بریتانیا احتمالا باید قوانین بیشتری برای پر کردن جاهای خالی در قوانین تصویب کند.
۳۰ مارس ۲۰۱۸: میشل بارنیه، مذاکره کننده ارشد اتحادیه اروپا می خواهد تا این تاریخ شرایط خروج بریتانیا را نهایی کند.
اواخر ۲۰۱۸ - آوایل ۲۰۱۹: مجلس عوام و مجلس اعیان پارلمان بریتانیا به همراه پارلمان و شورای اروپا در مورد توافق بدست آمده میان دو طرف رأی گیری می کنند.
مارس ۲۰۱۹: مهلت دو ساله مذاکرات به پایان می رسد. چه مذاکرات به نتیجه برسد و چه نرسد، بریتانیا در این تاریخ از اتحادیه اروپا خارج می شود، مگر این که دو طرف در مورد تمدید مهلت توافق کرده باشند.